Back

ⓘ Հաբանդ




                                     

ⓘ Հաբանդ

Հաբանդ, գրաբար՝ Միւս Հաբանդ, երբեմն ուղղակի Հաբանդ, գաւառ Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի կազմին մէջ, Կարկառ գետիn աջ ափէն մինչեւ Դիզափայտի լեռները եւ Քիրսի լեռնաշղթայէն մինչեւ Մուխանք դաշտիn արեւմտեան եզերքը։

                                     

1. Պատմութիւն

Հաբանդի Ամարաս աւանին եկեղեցին եւ վանքը հիմնած է Գրիգոր Լուսաւորիչ։ Հոն ամփոփուած է Գրիգորիսի Գրիգոր Ա. Լուսաւորիչի թոռան աճիւնը, որուն վրայ Ե. դարուն Վաչագան Գ. Բարեպաշտ թագաւոր կառուցած է Ս. Գրիգորիս մատուռը։ Նշանաւոր էր Հաբանդի Գտիչ կամ Քթիշ բերդաւանը ներկայիս Հադրութի շրջան` համանուն եպիսկոպոսանիստ վանքով։ Գտիչէն ոչ հեռու ներկայիս Տող եւ Տումի գիւղերուն քով գտնուող Գոռոզ բերդաւանին ծանօթ է Ը Թ. դարերէն անունով հայ քերական-մեկնիչները Համամ Արեւելցի, Վարդան Արեւելցի եւ ուրիշներ յաճախ Հաբանդի բարբառը կոչած են "Գոռոզի բարբառ", որ առհասարակ Արցախի բարբառն է։ Ուշ միջնադարուն Հաբանդ վարչականօրէն բաժնուած է Դիզակի հարաւային մասը եւ Վարանդայի հիւսիսային մասը գաւառներուն՝ համանուն մելիքութիւններով, որուն պատճառով մոռցուած է հնագոյն անուանումը։

                                     
  • Արցախ աշխարհի տարածութիւնը կը կազմէր 11.528 քմ²: Ան ունէր 12 գաւառ. Միւս Հաբանդ - կեդրոնը Ամարաս Սիսական - ի - Կոտակ կոչուած է նաեւ Սիսական - ի - Ոստան - կեդրոնը
  • թագաւորութիւնը նշուած սահմաններուն մէջ կ ընդգրկէր Բաղք, Կապան, Արեւիք, Կովսական ու Հաբանդ գաւառները ամբողջութեամբ, եւ Ծղուկք գաւառի հարաւային մասը Այս սահմանները
  • որ այդ ժամանակ կը կոչուէր Փոքր Սիւնիք Եւ ըստ աւանդութեան նոյն նահանգի Հաբանդ գաւառի Ամարաս գիւղաքաղաքին մէջ Մեսրոպ Մաշտոցը բացաւ իր առաջին դպրոցներէն
  • գտնուի Սեւանայ վանքը, որ Հայաստանի խոշորագոյն կալուածներէն կը նկատուէր Հաբանդ - Հաբանդը սահմանակից է Հագար գետին. նշանաւոր վայրերէն Հալիս գիւղը, որ ծանօթ
  • Մարզը կը համապատասխանէ պատմական Սիւնիք աշխարհի Ծղուկ յետագային Սիսիան Հաբանդ կամ Ցագեձու Գորիս Աեւիք Մեղփ Բաղք, Զօրք եւ Կովասկան Կապան գաւառներուն
  • այդ օրերուն Փոքր Սիւնիք կը կոչուէր Եւ, ըստ աւանդութեան, նոյն նահանգին Հաբանդ գաւառին Ամարաս գիւղաքաղաքին մէջ Մ. Մաշտոց կը բանայ իր առաջին դպրոցներէն

Users also searched:

...
...
...