Back

ⓘ Արտազ




                                               

Վասպուրական

Վասպուրական ՝ Մեծ Հայքի 8-րդ նահանգը։ Հիւսիսէն սահմանակից էր Այրարատ, հիւսիս–արեւելքէն՝ Սիւնիք, արեւելքէն՝ Փայտակարան եւ Պարսկահայք, հարաւէն՝ Կորճայք, Մոկք եւ Աղձնիք, արեւմուտքէն՝ Տուրուբերան նահանգներուն։ Կը ներառէ 34 գաւառ։

                                               

Համշէնցիներ

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Էթնիկ խումբ Համշէնցիներ թրք.՝ Hemşinli, Թուրքիոյ Հանրապետութեան մէջ և այնտեղէն Կովկաս ու Միջին Ասիա տեղահան եղած էթնիկ խումբ, որ պատմաբաններու, լեզուաբաններու, մարդաբաններու գերակշիռ մասի կողմէն կը բնութագրեն որպէս հայ էթնոսի մէկ հատուած։ Արաբական հալածանքներէն խուսափող Համամ և Շապուհ Ամատունի իշխանները 789-790-ին, Վասպուրականի Արտազ գավառէն մասամբ՝ Այրարատից, 12 հզ. գաղթականներով տեղափոխուած և բնակութիւն հաստատած են բիւզանդական Խաղտիք Խալդիա բանակաթեմին մէջ։ Բիւզանդիայի կայսր Կոստանդին VI-ի շնորհած Տամբար վայրին մէջ Համամ իշխանը հիմնած է Համամշէն Համշէն անունը, որու անո ...

                                     

ⓘ Արտազ

Արտազ, գաւառ Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգին կազմին մէջ։

Եղած է Ամատունիներու նախարարական տոհմին ժառանգական տիրոյթը։ Տարածքով մօտաւորապէս կը համապատասխանէ ներկայիս Իրանի Մակու գաւառին։ Ըստ Մովսէս Խորենացիի՝ նախապէս կոչուած է Շաւարշաւան Շաւարշական եւ Ք.Ա. 2-րդ դարու Ա. կէսին Արտազ անուանուած է Ալաններու երկիրին Արտազ Արդոզ, Արդոզական գաւառին անունով, երբ Արտաշէս Ա. այդ տեղը բնակեցուցած է ալան գերիներով։

Արտազով անցած է Արտաշատ-Եկբատան ճամբան։ Արտազին մէջ տեղի ունեցած են հայ-պարսկական զինաբախումներ՝ Աւարայրի ճակատամարտը 451-ին, Ներսեհապատի ճակատամարտը՝ 483-ին ։ Ը. դարու Բ. կէսէն Արտազը դարձած է Արծրունիներու սեփականութիւնը, 885-էն մտած է Բագրատունիներու, 908-էն՝ Վասպուրականի թագաւորութեան մէջ։

Ը. դարուն ստեղծուած է Մակուի իշխանութիւնը։ ԺԴ. դարու սկիզբէն Արտազը գրաւած է Սեֆեան Պարսկաստանը, Արտազի մէջ կը յիշատակուին Շաւարշաւան այժմ՝ Մակու գիւղաքաղաքը, նշանաւոր ուխտատեղի Ս. Թադէոս վանքը, Եդինդ Երինդ գիւղը ուր ընթացած են 484-ի Նուարսակի դաշնագիրին նախնական բանակցութիւնները, դպրոցով ու գրչութեան կեդրոնով հռչակուած Ծործորի վանքը։

                                     
  • եղած է հեթանոսական մեհեան, որու վրայ հետագային կառուցուած է վանքը դ - Արտազ - Արտազ գաւառը կը համապատասխանէ, ներկայիս, Մակուի շրջանին, որ կը տարածուի Մասիսէն
  • ետք, այդ համայնքը փոխադրուած է մօտակայ Աշտիշատ քաղաքը Ինչ կը վերաբերի Արտազ գաւառին, հայոց արքունիքի ամառանոցն էր, ուր կը նշուի, թէ Ս.Թադէոս առաքեալ
  • մատեան գնդով ու մարտական փիղերով Պարսիկները շուտով մտան Վասպուրականի արտազ գաւառ եւ բանակ դրին տղմուտ գետի աջ ափին Աւարայրի դաշտ Շատ չանցած այստեղ

Users also searched:

...
...
...