Back

ⓘ Բանտ




                                               

Սուրբ Նշան Եկեղեցի (Պէյրութ)

Սուրբ Նշան եկեղեցի հիմնադրութիւնը կայ Իսքէնտէր Աբգարիոսի կենսագրութեան մէջ ուր եկեղեցիին պատմականը կայ։ Նախապէս այս վայրը եղած էր կարգաթող Յակոբ Եպիսկոպոս Ագշէհիրցիին բնակարանը։ Իր մահէն ետք, Երուսաղէմի Սուրբ Յակոբեանց միաբանութիւնը կը գնէ զայն եւ ուխտաւորներու համար մատուռի կը վերածէ։ Այս հողին վրայ կը կառուցուի եկեղեցի մը։ Ահա այս եկեղեցին է որ Համաշխարհային Ա.պատերազմին 1916 Դեկտ. թուրքերու կողմէ կը փլցուի ճամբան լայնցնելու եւ բանտ մը շինելու պատրուակով։ Բարեբախտաբար այս փլցուած եկեղեցիին մէկ նկարը քաղած է Յովհաննէս Սարկաւագ Թոմարզացի: Պէյրութահայ նախապատերազմեան 1914 գաղութի ջանքերով ա ...

                                               

Սթանոզ

Սթանոզ Թուրքիոյ մայրաքաղաք Անգարայի կեդրոնէն կէս ժամ հեռաւորութեան գտնուող Հայկական գիւղ մըն էր: Սթանոզ գիւղը բաժնուած էր երկու հատուածի՝ բարձր և ստորին, որ իւրաքանչիւրն ունէր իր աղբիւրն ու կամուրջը: Գիւղը կար չորս թաղամաս. երկուքը `ավելի բարձր հատուածին և մնացածը` ներքեւի մասին: Ստորին թաղամասերէն մեկը, որը կը կոչուէր Հաճի Խոդե թաղամաս: Հոն կը գտնուէր բազմայարկ քարէ տուներ՝ Սաքարիա գետի վտակի ափին: Կարգ մը Հայեր հոն կը մեծցնէին մետաքսէ որդերը: Գիւղի քառորդի վերջը կար գերեզմանատուն, իսկ անոնցմէ դուրս ՝ պտղատու այգիները: Այդ ժամանակներ Սթանոզ հասնելու համար Անգարա հասնելէ յետոյ Սինջան / Սին ...

                                               

Որսկան Խումբ

Որսկան Խումբ, ֆետայիներէ բաղկացած երկու խումբ, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան հովանին տակ, որոնք Հայ Յեղափոխական շարժման ընթացքին կը փորձէն Սասունի հայերուն օգնութիւն հասցնել։ Սակայն, խումբի փորձարութիւնները կ՚արձանագրէն ողբերգական էջ մը, թուրք եւ Ռուս Հակահայ մեղսակցութեան վերաբերեալ դասերով։

                                               

Ազգային Գանձերը

"Ազգային գանձերը" - Walt Disney Pictures ընկերութեան բեմադրիչ՝ Ճոն Թյորթելթաուբ, 2004 թուականին նկարաԵանած է արկածային ֆիլմը։ Ֆիլմի գործողութիւնները տեղի կ՛ունենան ԱՄՆ-ի մէջ, ուր կորուսիալին գանձերու որոնման ընթացքին գլխաւոր հերոսները կարեւանգեն ԱՄՆ անկախութեան հռչակագիրը, ուր կը գտնուին տամպլիերներու եւ մասոններու ճամբաներով տանող բանալիներ եւ յուշեր։

                                               

Թագաւորական Մղոն

Թագաւորական Մղոն, փողոցներու շարան Էտինպուրկի կեդրոնը, քաղաքի գլխաւոր տեսարժան վայրերէն մէկը։ Երկարութիւնը կը կազմէ մէկ սքոթլանտական մղոն, որ երկար է բրիտանականէն մօտ 200 մեթր ։ Անիկա կը սկսի Էտինպուրկի ամրոցի մօտէն եւ կիջնէ ներքեւ` դէպի Հոլիռուդեան պալատ։

Բանտ
                                     

ⓘ Բանտ

Բանտ, Կաղապար:Ն, շինութիւն մըն է, ուր կը բանտարկուին դատարանի կողմէ նշուած ժամկէտի մէջ բանտարկութեան դատապարտուած անձեր, ազատազրկման ենթակայ յանցագործները, ինչպէս նաեւ դատական քննութեան տակ գտնուող անձեր պահելու տեղ։ Բանտերը իբրեւ կանոն քրէական արդարադատութեան համակարգի մաս կը կազմեն, իսկ յանցագործութեան համար բանտարկելու միջոցով ազատազրկումը՝ պետութեան կողմէ սահմանուած իրաւական պատիժ է։ Խօսակցութեան մէջ բոլոր տեսակի ուղղիչ-աշխատանքային հիմնարկները բանտ կը կոչեն։

                                     

1. Ստուգաբանութիւն

Բանտ բառը փոխառութիւն է, որ առնուած է իրանական լեզուներէ - band, աւեստերէն banda - "կապ, շղթայ", պարսկերէն band - "կապ, շղթայ", սողդերէն βand - "բանտ":

                                     

2. Պատմութիւն

Խաչակրաց արշաւանքներէ ետք համատարած մուրացկանութիւնը պատճառ հանդիսացած է Եւրոպայի մէջ առաջին զսպիչ տուներ գերմաներէն Zuchthaus ստեղծուելուն։ Այս տուները սկիզբը կառուցուեցան Լոնտոնի մէջ անգլերէն՝ House of correction 1550, ետքը Ամսթերտամի մէջ եւ աղքատ երեխաներու համար Նիւրնպըրկի 1588, Լիւպեկի 1613, Համպըրկի 1615, Միւնիխի մէջ 1682։ Այդտեղ կը տեղաւորէին ոչ միայն մուրացկաններ եւ թափառականներ, այլ նաեւ տարբեր տիպի յանցագործներ, աշխատողներ եւ սպասաւորներ ծուլութեան եւ անյարգալից վերաբերմունքի համար։ Այս պատճառով զսպիչ տուները շուտով լեցուեցան եւ վերածուեցան անբարոյականութեան եւ վարակիչ հիւանդութիւններու բանտային տիֆ օճախներու։

Նման սարսափելի պայմաններու մէջ էին գրեթէ բոլոր բանտերը 18-րդ դարուն։ Բանտերը նեղ էին, ցած առաստաղներով, կը բացակայէր բաւարար օդը եւ լոյսը։ Երեխաներ, այրեր ու կիներ մէկ տեղ կը պահուէին։ Սնունդը անբաւարար էր. իբրեւ կանոն՝ հաց ու ջուր։ Իբրեւ անկողին կը ծառայէին ստորերկրեայ ջուրերով ներծծուած հողէ յատակի վրայ փռած ծղօտեայ փտած խուրձերը։ Այսպէս էին Անգլիոյ բանտերը ըստ բարերար ֆիլանտրոպ, անգլիացի իրաւաբան Ճոն Հովարտի անգլերէն՝ John Howard 1726-1790 նկարագրութեան։ Սակայն նոյնն էր նաեւ այլ քաղաքներու բանտերու վիճակը, ինչպէս օրինակ Փարիզի եւ Պասթիլի բանտերը:

                                     

2.1. Պատմութիւն Մարդասիրական Բանտ

Հոլանտա պատիժի նկատմամբ մարդասիրական հայեացքներու շնորհիւ բացառութիւն էր. բանտերը կը տարբերէին կարգապահութեամբ, հսկողութեամբ եւ աշխատանքի կազմակերպութեամբ։ 1775-ին Կենթի մէջ կառուցուած է յատուկ բանտ ֆրանսերէն Maison de force, որուն մէջ բոլոր բանտարկեալները ցերեկը խիստ հսկողութեան տակ կաշխատէին, իսկ գիշերը կը տեղաւորուէին առանձին բանտախուցերու մէջ՝ նպատակ հետապնդելով պահպանել բանտարկեալներու բարոյական նկարագիրը։ Առանձին խուցերու մէջ բանտարկեալները մեկուսացնելու գաղափարի հիմը այն էր, որ եթէ բանտարկեալը մինակ չմնայ, հետեւաբար չի կրնար իր մեղքին գիտակցիլ, զղջալ եւ նոր բարոյական արժէքներու մասին մտածել։ Հետեւաբար բանտը պէտք է այնպէս կառուցուած ըլլայ, որ բանտարկեալները կարելի եղածին չափ աշխարհէն հեռացած ըլլան ամբողջ բանտարկութեան ընթացքին: Բացի անկէ Կենթի բանտին մէջ առաջին անգամ իբրեւ ուղղիչ միջոց բանտարկեալները բաժնած են առանձին խումբերու նկատի առնելով անոնց բարոյական յատկանիշերը։ Այդպէսով կենթեան բանտը առաջինն էր, որ յանցագործները ճիշդ ուղիի վրայ դնելու նպատակ հետապնդած է։

Հետագային յանցագործները ուղղելը դարձաւ բանտարկութեան հիմնական նպատակ նաեւ այլ երկիրներու մէջ։ Ընդ որուն սկիզբէն բողոքական երկիրներու մէջ այդ նպատակով առանձնայատուկ խստութեան բանտերու համակարգ մտցնելու փորձեր տեղի ունեցան։

Մեկուսացման մենախուցային բանտարկութեան ձեւը ինքնուրոյն բնոյթ ստացաւ բանտերու փենսիլվանեան կազմակերպութեան եւ այդ կազմակերպութեան հիմնադիր քուակերներու կրօնական աշխարհայեացքի համընկման շնորհիւ.

  • յանցագործը ապաշխարող է
  • բանտը ապաշխարութեան վայր peniten-tiairies է
  • զղջման միջոցը բանտարկեալը մինակ ձգելն է


                                     

2.2. Պատմութիւն Ապաշխարութեան Վայր

Ամերիկեան քուակերները մտածեցին բանտը ապաշխարութեան վայր penitentiary դարձնել։ Այդ նպատակով Վալնուս սթրիթի հին բանտին տեղ կառուցեցին նոր 30 մենախուց ունեցող բանտ 1790։ Անով սկզբնաւորուեցաւ մենախուցի մէջ բանտարկելու յատուկ տեսակ։ Սակայն այս փորձը երկարատեւ չեղաւ, քանի որ բանտերը լեցուեցան, եւ մենախուցերը ծառայեցին միայն իբրեւ գիշերային տարածք։

                                     

2.3. Պատմութիւն Օպերնի Համակարգ

Նիւ Եորքի Քայուկա շրջանի Օպերնի անգլերէն՝ Auburn համակարգի բանտարկեալներու լռութիւնը պարտադիր էր։ Բանտարկեալներուն կարգելէին նոյնիսկ շուրջը նայիլ եւ իրարու հետ շփումի մէջ մտնել, նոյնիսկ նշաններով։ Օպերնի բանտը նախատեսուած էր 550 հոգիի համար եւ վերջնականապէս կառուցուած է 1820-ին: Բանտարկեալները առաւօտեան դուրս կու գային խուցերէն եւ ընդհանուր արհեստանոցներ կը տեղափոխուէին։ Անոնք կաշխատէին խիստ հսկողութեան տակ լիովին լռութեան մէջ։ Կը ճաշէին կողք կողքի, սեղանի մէկ ուղղութեամբ նստած։ Ճնշող լռութեան մէջ կանցնէր ամբողջ օրը։ Կարգազանցները կը պատժուէին մտրակուելով։ Մտրակը մշտապէս բանտապաններու ձեռքն էր եւ հարուածներ կրնային ըլլալ ոչ միայն ըսուած խօսքի, այլ նաեւ աշխատանքի ժամանակ որեւէ ցրուածութեան համար։ Երեկոյեան բանտախուցեր երթալէ ետք կանգնած կը լսէին միջանցքին մէջ կանգնած քահանայի երեկոյեան աղօթքը։

ԱՄՆ-ի մէջ կարճ ժամանակի ընթացքին կառուցուած է 13 նմանօրինակ բանտ, այդ շարքէն է Նիւ Եորքի մօտ կառուցուած 1000 բանտախուց ունեցող Սինկսինկ բանտը անգլերէն՝ Sing Correctional Facility 1825։ Օպերնի համակարգը աւելի մեղմ ձեւով լայն տարածում գտաւ Եւրոպայի մէջ։

                                     

2.4. Պատմութիւն Փենսիլվանեան Համակարգ

1818-ին Փելսիլվանիա նահանգի Փիթսպըրկ անգլերէն՝ Pittsburgh քաղաքին մէջ որոշում մը կայացուեցաւ կառուցելու համար բանտ մը, որ աւարտեցաւ 1826-ին։ Առանձին բանտարկութեան համակարգը կոչուեցաւ Փենսիլվանեան համակարգ։ Առաջին իսկ տարիներէն նկատուեցան միայնակ մեկուսացման առաւելութիւնները. պակսեցան փախուստները, անհնար դարձան դաւադրութիւնները եւ համատեղ բողոքի շարժումները, ինչպէս նաեւ բանտարկեալներու այլասերումը։ Սակայն հասարակութենէն լիովին մեկուսացումը, հարազատներու հետ նոյնիսկ նամակագրութեան արգիլումը շատերուն խելագարութեան կը հասցնէր, բանտարկեալները մշտապէս ճնշուած էին, անոնց մօտ ամէն ինչի նկատմամբ անմասնակից վերաբերմունք եւ անտարբերութիւն կը զարգանար։

                                     

2.5. Պատմութիւն Իրլանտական Համակարգ

Յառաջադէմ կամ իրլանտական համակարգը հաստատուած է Իրլանտայի մէջ 7 Օգոստոս 1854-ի օրէնքով Irish prisons act։ Ուղղուած էր յանցագործներու ընկերականացման ինքնագործունէութեան եւ մերժուածներէ աստիճանաբար լիարժէք քաղաքացի դառնալուն։ Այդ նպատակով երկարատեւ պատիժը կը բաժնուէր խստութիւնը աստիճանաբար մեղմացող 4 մակարդակներու։

  • Առաջին մակարդակին առանձին բանտարկութիւնն էր մենախուցի մէջ 9 ամիս ժամկէտով կիներուն՝ 4 ամիս, ընդ որուն առաջին 4 ամիսները բանտարկեալը ամենածանր աշխատանքի պարագային կը ստանար միայն բուսական սնունդ, ապա՝ խառն սնունդ եւ կը տեղափոխուէր աւելի թեթեւ աշխատանքի։ Լաւ վարքի պարագային մեկուսացումը կրնար կրճատուիլ մինչեւ 1 ամիս, իսկ հակառակ պարագային՝ կրնար երկարաձգուիլ մինչեւ մէկ տարի։
  • Անցնելով բոլոր դասարանները կը փոխադրուէին յատուկ անցումային բանտեր intermediate prisons, որոնք պատիժի երրորդ մակարդակը կը կազմէին։ Այդտեղ բանտային ռեժիմը գրեթէ կը բացակայէր, եւ բանտարկեալները կօգտուէին յարաբերական ազատութիւններէ. կարելի էր առանց հսկողութեան եկեղեցի երթալ, առեւտուր ընել եւ այլն։ Անցումային բանտերու մէջ մնալու ժամանակը աստիճանաբար կը կրճատուէր՝ արդէն անցած ժամանակէն եւ թերեւս պատժաչափէն մնացած տեւողութենէն կախեալ։
  • Երկրորդ մակարդակի բանտարկութիւնը կանցնէր միւս բանտարկեալներու հետ համատեղ ցերեկային աշխատանքի մէջ։ Անիկա իր հերթին կը բաժնուէր 5 դասարանի. փորձնական դասարան, որուն մէջ կը մտնէին մեկուսացման ժամանակ վատ վարքով աչքի ինկածները, 3, 2 եւ 1 դասարանները եւ յատուկ դասարանը։ 3-րդ, 2-րդ եւ 1-ին դասարաններուն մէջ եղած ժամանակ բանտարկեալին ամսական գնահատականներ կը դրուէին վարքի, ուսման եւ աշխատանքի համար առանձին կտրոններ տալով։ Կախուած կտրոններու քանակէն բանտարկեալները կը տեղափոխուէին յաջորդ դասարան։
  • Մնացած ամբողջ դատապարտման ժամկէտի համար բանտարկեալները կը տեղափոխուէին չորրորդ մակարդակ, այսինքն կը ստանային պայմանական վաղաժամկէտ ազատման կտրոններ tickets of leave եւ ազատ կարձակուէին։ Սակայն վատ վարքի պարագային կրնային զրկուիլ կտրոններէ՝ կրկին բանտ նետուելով։

Այս համակարգը Եւրոպայի մէջ էականօրէն ազդեց բանտային ազատազրկման մարդասիրացման:



                                     

2.6. Պատմութիւն Անցումային Բանտերու Առաւելութիւններ

Փորձը ցոյց կու տայ, որ բանտը կը դիմազրկէ բանտարկեալը, զայն կը դարձնէ ճշտօրէն կատարող եւ ոչ թէ գործունեայ մարդ, անոր կեանքը չափուած եւ ձեւուած է, անոր կամքը լիովին յանձնուած է բանտային ղեկավարութեան, ազատումը լիովին պայմանաւորուած է բանտային ռեժիմին ամբողջութեամբ ենթարկուելով։ Այդ իսկ պատճառով յաճախ բանտէն դուրս գալով մարդիկ կենթարկուին առաջին գայթակղութեան, չեն կրնար դիմակայել ուրիշներու ազդեցութեան։ Այդ բացը լրացնելու նպատակին պէտք է ծառայէին անցումային բանտերը, ուր ազատ մարդուն վայել, բնական աշխատանքային պայմաններ կապահովուէին: Բանտէն դուրս գալու գնումներ կատարելու կարելիութիւն կար, համազգեստը կը բացակայէր եւ այլն։ Որոշ ժամանակ ետք անոնք կազատագրուէին բանտէն կամ լիովին ներում կը շնորհուէր անոնց։ Իբրեւ կարգապահական պատասխանատուութիւն կը կիրառուէր ընդհանուր ռեժիմի բանտ վերադարձնելը։ Այժմ նման անցումային բանտեր կան միայն Իրլանտայի Լասկի Lusk եւ կիներու գաղութ Տուպլինի մէջ:

                                     

2.7. Պատմութիւն Ռուսական Բանտ

Հին Ռուսիայէն յայտնի է Ռուսսքայա Փրավտա 1019-1054 իրաւական նորմերու ժողովածուն, որուն հիման վրայ կազմուած եւ կատարելագործուած են.

  • 1497-ի առաջին ռուսական դատաստանագիրքը
  • 1550-ի ռուսական դատաստանագիրքը
  • 1589-ի ռուսական դատաստանագիրքը

Առաջին անգամ բանտերու մասին՝ իբրեւ պատիժը կրելու հիմնական եւ լրացուցիչ զնտան, կը յիշատակուի 1550-ի Իւան Դ. Ահեղ Դատաստանագիրքին մէջ։ Բանտ կը նետուէին ծանր յանցագործները եւ մեղքը չխոստովանածները։ Բանտարկութիւնը նաեւ մահուան դատապարտելուն հաւասարազօր պատժամիջոց էր:

1649-էն կը յիշատակուի պատժաչափը եւ բանտարկեալները պահելու կանոնները։ 1845-ին Ռուսական Կայսրութեան մէջ քաղաքական յանցագործներու թիւի աճի հետ միաժամանակ բանտարկեալները սկսան օգտագործել իբրեւ աժան աշխատող ուժ։ 1933-ին բանտերը վերանուանուած են կալանման տուն домзак, 1963-ին՝ հետաքննութեան մեկուսարաններ, ուր կը մնային հետաքննութեան տակ գտնուողները, որոնց համար կալանք սահմանուած էր։ Ռուսաստանի մէջ բանտերու կազմակերպումը կարգաւորող հիմնական փաստաթուղթը 1970-ի ՌԽՍՖՀ Ուղղիչ-աշխատանքային օրէնսգիրքը եղած է ИТК կը նախատեսէր Ուղղիչ Աշխատանքներ կամ Ուղղիչ-աշխատանքային հիմնարկներու ազատազրկում, որուն փոխարինած է 8 Յունուար 1997-ի Ռուսաստանի Դաշնութեան Քրէակատարողական օրէնսգիրքը, որ քրէակատարողական հիմնարկի գործունէութիւնը կարգաւորող հիմնական փաստաթուղթն է

                                     

3. Միջազգային Չափանիշեր

1955-ին ՄԱԿ-ի առաջին քոնկրեսը յանցագործութիւնը կանխելու եւ օրինազանցներու հետ վարուելակերպի վերաբերեալ ընդունած է "Բանտարկեալներու հետ վարուեցողութեան նուազագոյն պարզ կանոններ": Այս փաստաթուղթը կը կրէ յանձնարարական բնոյթ, որուն համաձայն, բանտային կարգը պէտք է նուազագոյնս տարբերի ազատութեան մէջ եղած կեանքի կարգէ, որպէսզի "բանտարկեալներու մէջ չմարի պատասխանատուութեան զգացումը եւ մարդկային արժանապատուութեան գիտակցութիւնը": Բանտերու մէջ պէտք է արգիլուի խտրականութիւնը: Տղամարդիկ եւ կիներ, մեղադրեալները եւ դատապարտուածները, անչափահաս եւ չափահաս բանտարկեալները, առաջին անգամ դատապարտուածները եւ մէկէն աւելի դատապարտուածներոը պէտք է առանձնացուին իրարմէ։ Իւրաքանչիւր դատապարտուածի համար նախատեսուած է առանձին "խուց կամ սենեակ", իսկ ընդհանուր բանտախուցի մէջ ըլլալու պարագային՝ առանձին մահճակալ։ Բանտախուցերու լուսաւորութիւնը պէտք է "տեսողութեան համար անվնաս" ըլլայ՝ ընթերցանութեան եւ աշխատելու համար, իսկ օդափոխութիւնը պէտք է համապատասախանէ սանիտարական նորմերուն: Զուգարանները պէտք է մաքուր պահուին եւ բանտարկեալները անարգել պէտք է օգտուին անկէ։ Բանտարկեալներուն պէտք է թոյլատրուի լողալ նուազագոյնը շաբաթը մէկ անգամ, տղամարդիկ՝ պարբերաբար սափրուին։ Սնունդը պէտք է ըլլայ պարբերական եւ "բաւարար առողջութիւնը եւ ուժերը պահպանելու համար", իսկ ջուրը՝ միշտ հասանելի։ Բանտարկեալները պէտք է պարբերաբար անձնական շփման կարելիութիւն ունենան հարազատներու եւ մտերիմներու հետ։ Անոնք պէտք է նորութիւններ տեղեկանալու կարելիութիւն ունենան կամ ԶԼՄ-ներէ, կամ "ղեկավարութեան հսկողութեամբ այլ միջոցներէ": Իւրաքանչիւր բանտ պէտք է գրադարան ունենայ։ Բանտարկեալները պարտաւոր են աշխատելու, բայց աշխատանքը պէտք չէ անոնց տառապանք պատճառէ եւ պէտք է "արդարացի վարձատրուի": Կարգապահական պատիժներ կիրառելու անհրաժեշտ է զերծ մնալ դաժանութենէ եւ մարդկային արժանապատուութիւնը նուաստացնելէ, անհրաժեշտ է լիովին բացառել մարմնական պատիժները, "մութ խուցերու" մէջ տեղաւորելը, շղթաներ եւ քանտալներ օգտագործելը։ Բոլոր բանտերու անձնակազմին մէջ պէտք է ըլլայ բժիշկ եւ բանտարկեալները պէտք է ստանան մասնագիտական ատամնաբուժական օգնութիւն:

Եւրոպական Միութեան անդամ Երկիրները այս փաստաթղութին զուգահեռ կիրառած են նաեւ "Եւրոպական քրէակատարողական կանոնները", որոնք բացի "Բանտարկեալներու հետ վարուեցողութեան նուազագոյն պարզ կանոններէ" կը պարունակեն լրացուցիչ պահանջքներ։ Օրինակ, լոգանքի եւ ցնցուղի սենեակները պէտք է բաւարար ըլլան, որպէսզի իւրաքանչիւր բանտարկեալ կարենայ օգտուիլ ըստ կարելիութեան ամէն օր կամ գոնէ շաբաթը երկու անգամ։ Բանտային սնունդը պէտք է նկատի առնէ իւրաքանչիւր բանտարկեալի կրօնական եւ մշակութային արժէքները։ Բանտարկեալներուն համար նախատեսուած է արձակուրդ, որ կենթադրէ բանտէն դուրս գալ:



                                     

4. Ուղղիչ Միջոցներ

Պատժիչ եւ ուղղիչ նպատակներու համար բանտերու մէջ կը կիրառեն բազմատեսակ միջոցներ։

Բանտարկութեան Տեսակներ

Բանտարկեալները պահելու տեսակները ինչպէս այժմ, այնպէս ալ պատմութեան մէջ կարելի է բաժնել երեք մասի.

  • մենախուցային բանտ
  • ընդհանուր բանտ
  • խառն բանտ։
                                     

4.1. Ուղղիչ Միջոցներ Բանտարկութեան Տեսակներ

Բանտարկեալները պահելու տեսակները ինչպէս այժմ, այնպէս ալ պատմութեան մէջ կարելի է բաժնել երեք մասի.

  • մենախուցային բանտ
  • ընդհանուր բանտ
  • խառն բանտ։
                                     

4.2. Ուղղիչ Միջոցներ Մենախուցային Բանտ

Մենախուցային բանտարկութեան հիմքին մէջ Փենսիլվանեան համակարգը ինկած է։ Անիկա իր հերթին կըլլայ.

  • առանձնացում, երբ բանտարկեալին կարելիութիւն կը տրուի աշխատիլ, սորվիլ, մտաւոր զարգանալ բանտի անձնակազմի հսկողութեան տակ։
  • մեկուսացում, երբ բանտարկեալը կը մնայ ինքն իր հետ եւ ոչինչով կը զբաղի, բացի իր կեանքի մասին մտածելով եւ զայն վերաիմաստաւորելով

Բոլոր առաւելութիւններով հանդերձ այս մեթոտը չի կրնար ըլլալ արդիւնաւէտ, քանի որ համեմատուելու եւ հակադրուելու կարելիութիւն չկայ, որ աշխատանքի յաջողութեան հասնելու գրաւն է։ Փենսիլվանեան այս համակարգը առ այսօր կը գործէ Հիւսիսային Ամերիկայի, Անգլիոյ, Պելճիքայի եւ Հոլանտայի բանտերուն մէջ։ Գերմանիոյ մէջ այդ համակարգի ամենայայտնի բանտեր կը համարուին Պերլինի Moabit Zuchthaus-ը եւ Պատենի մեծ հերգոգութեան Bruchsall Zuchthaus-ը:

                                     

4.3. Ուղղիչ Միջոցներ Ընդհանուր Բանտ

Այս բանտարկութեան հիմքին մէջ Օպերնեան համակարգ Օպերն քաղաքի անունով կամ Լռութեան համակարգը ինկած է. "Մարդիկ յանցագործներ կը դառնան ծուլութենէ եւ բանտը պէտք է ըլլայ աշխատանքային տուն": Մեր ժամանակներուն այս համակարգը կարգիլէ աղմուկն ու երկարատեւ զրոյցները։ Կը գործէ նաեւ բանտարկեալները ըստ դասերու բաժնելու մեթոտը, յատկապէս յուսադրող բանտարկեալներու նկատմամբ ուղղման միջոցները անյատականացնելու նպատակով, քանի որ անհնար է բացառել բանտարկեալներու մէկը միւսին վրայ ազդեցութիւնը։ Այդ տիպի բանտեր կան Ֆրանսայի, Զուիցերիոյ, Գերմանիոյ Օլտենպուրկի հերցոգութիւն, Միւնիխ, Ռուսաստանի մէջ եւ այլն:

                                     

4.4. Ուղղիչ Միջոցներ Հսկողութիւն

Ձերբակալուածներու բանտային կեանքի բոլոր պահերը՝ քուն, աշխատանք, սնունդ, հարազատներու հետ տեսակցութիւն, պէտք է կատարուի բանտի ղեկավարութեան կամ պահակներու հսկողութեան տակ։ Հսկողութեան յատուկ անընդհատութիւն է նախատեսուած բանտարկութեան այնպիսի վայրերու մէջ, ուր մտցուած են համատեղ, ընդհանուր աշխատանքներ կամ պարտադիր լռութեան համակարգ։ Չնայած մեկուսարանային բանտերու բանտարկեալներու հսկողութիւնը աւելի թեթեւ կը թուի, այնուամենայնիւ ծառայողական անձնակազմէն կը պահանջուի բանտարկեալներէն իւրաքանչիւրի բոլոր գործողութիւններու եւ վարքի մշտական եւ գիտակցուած հսկողութիւն։ Այդ աշխատանքը իրականացնող անձնակազմ պատրաստելու համար յատուկ դպրոցներ ստեղծելու անհրաժեշտութիւն յառաջացաւ։ Նման դպրոցներ արդէն կը գործեն Պելճիքայի Լիովընեան բանտին կից եւ Լիւնեպըրկի մէջ գերմաներէն Lüneburg, Փրուսիա։

                                     

4.5. Ուղղիչ Միջոցներ Կարգապահական Պատիժներ

Կարգապահական պատիժ իրականացնելու համար մարդը կը զրկեն կեանքի բնականոն պայմաններէն։ Սակայն բացի անկէ, որոշ պետութիւններու մէջ առ այսօր կը կիրառուին նաեւ մարմնական պատիժներ։ Անգլիական բանտերու մէջ convict-prisons բանտարկեալները 30 հարուած կը ստանան յատուկ տեսակի կաշիէ մտրակով "կատու"։

19-րդ դարու 80-ականներուն որոշ գերմանական պետութիւններու մէջ թերեւս կը կիրառուէր անմշակ կաշիէ մտրակով Ochsenziemer եւ փայտէ ճիպոտներով ձաղկումը։ Բացի ատկէ մինչեւ 20-րդ դարը այսպէս կոչուած մեկուսարաններու մէջ Lattenkammer բանտարկեալներու համար կը կիրառուէր մարմնական պատիժի յատուկ միջոց. մեկուսարանի յատակը Սաքսոնիոյ մէջ նաեւ պատերը ծածկուած էին իրարմէ փոքր հեռաւորութիւններու վրայ տեղադրուած սուրսայր ճաղերով։ Ֆրանսայի մէջ աւելի կատարելագործուած էր մարմնական պատիժը. իրաւախախտ գերիներուն՝ "լարի վրայ հետապնդում": Մարմնական պատիժներու դէմ եռանդուն պայքարած է Սթոքհոլմի 1878-ի քրէակատարողական կանոններու միջազգային քոնկրեսը։

                                     

4.6. Ուղղիչ Միջոցներ Կրթութիւն

Բոլոր յառաջադէմ բանտերու մէջ կը գործեն դպրոցներ բանտարկեալներու համար։ Հիմնականին կուսուցանուին գրագիտութիւն, թուաբանութիւն եւ հոգեւոր պատմութիւն։ Տարբեր երկիրներու մէջ ուսուցանման սահմանային տարիքը տարբեր է մինչեւ 30 տարեկանէն՝ 60 տարեկան։

                                     

4.7. Ուղղիչ Միջոցներ Բանտարկեալի Աշխատանք

Ժամանակին բանտին մէջ բարոյականութեան մակարդակի բարձրացման գլխաւոր գործօնը կը համարուի բանտային աշխատանքի նպատակասլաց կազմակերպումը։ Բանտային աշխատանքը հինէն շահ կը հետապնդէր տաժանակիր թիավարման աշխատանք թիանաւերու վրայ կամ պատիժի ճնշման միջոց էր Անգլիոյ մէջ։ Ներկայիս բանտարկեալի աշխատանքը գլխաւորապէս կը հետապնդէ ուղղիչ նպատակ՝ յանցագործին ստիպողաբար սորվեցնելով պարբերական եւ արտադրողական աշխատանք։ Այդպիսի աշխատանքներու թիւը կը հասնի 100-ի, որոնք ոչ միայն կը մարզեն բանտարկեալը, այլ նաեւ կը սորվեցնեն ինքնուրոյն եւ նախաձեռնողական աշխատանք։ ԱՄՆ-ի մէջ բանտարկեալները չեն վարձատրուիր, Փրուսիոյ եւ Անգլիոյ մէջ՝ պարգեւներ կը ստանան, իսկ ազատագրուելէ ետք՝ նպաստ, Ֆրանսայի մէջ՝ վարձատրութեան չափը կախեալ է ազատազրկման չափէն եւ կաճի ազատագրման ժամկէտին զուգընթաց։ Ազատազրկուածներու ընկերականացման նպատակով կը մտցուին վաղաժամ ազատագրում, պայմանական դատապարտում, գործատուներու ներգրաւում։

                                     

5. Ենթակայութիւն

Բանտերու ենթակայութիւնը տարբեր երկիրներու մէջ տարբեր է։

  • Ֆրանսայի մէջ մեծ մասը Ներքին գործոց նախարարութիւնը կը ղեկավարէ, իսկ աքսորի դատապարտուածներու ազատազրկման վայրերը՝ մասամբ Ծովային նախարարութիւնը, մասամբ ալ Գաղութներու նախարարութիւնը Ալճերիոյ մէջ՝ ընդհանուր նահանգապետը։
  • Աւստրիոյ մէջ 1865-էն բանտերու ղեկավարութիւնը Արդարադատութեան նախարարութիւնը կիրականացնէ 1-ին եւ 2-րդ ատեանի դատարաններ, դատախազներ եւ դատաւորներ։
  • Պաւարիոյ մէջ բանտերու հսկողութիւնն ու ղեկավարութիւնը դատախազի եւ տեղամասային աւագ դատաւորները Oberamtsrichter կիրականացնեն։
  • Անգլիոյ մէջ Ներքին գործոց նախարարութիւնը կը ղեկավարէ, որ ունի յատուկ prison department
  • Պելճիքայի մէջ 1832-էն առ այսօր բանտերը Արդարադատութեան նախարարութեան հսկողութեան տակ են, ուր կեդրոնական իշխանութեան եւ բանտարկութեան վայրերու տնօրինութեան միջնորդ կը հանդիսանայ վարչական յանձնաժողովը commissions administratives, որուն մաս կը կազմեն թագաւորական դատախազը, ռազմական վերահսկիչը, քաղաքապետը եւ թագաւորական իշխանութեան կողմէ նշանակուած 6-9 անդամներ։
  • Փրուսիոյ համար բնորոշ է հինէն եկած երկիշխանութիւնը։ Բոլոր քրէակատարողական տուները Zuchthaus, նաեւ որոշ բանտեր 52 ենթակայ են Ներքին գործոց նախարարութեան, իսկ բանտերու մեծ մասը 987 կը ղեկավարեն Արդարադատութեան նախարարութիւնը եւ Տեղամասային դատարանները Amtsrichter նաեւ 1-ին ատեանի դատարանները Landgericht։
                                     

6. Բանտարկեալներու Թիւը Ըստ Երկիրներու

Ըստ 2006-ի պաշտօնական տուեալներու ամբողջ աշխարհի վրայ բանտարկեալներու թիւը կը կազմէ 9.25 միլիոն մարդ: Այդ առումով ԱՄՆ առաջին տեղը կը գրաւէ՝ 2.19 միլիոն մարդ կամ ամէն հարիւր չափահասներէն մէկէն աւելին: Չնայած ԱՄՆ բնակչութիւնը աշխարհի բնակչութեան 5% -էն քիչ է, սակայն բանտարկեալներու մօտ 20% -ը բաժին կիյնայ ԱՄՆ-ին։

Ռուսաստանի Քրէակատարողական դաշնային ծառայութեան 1 Փետրուար 2014-ի տուեալներով Քրէակատարողական հիմնարկներու մէջ գտնուած են 674.1 հազար մարդ, որոնցմէ 1859 ցկեանս բանտարկեալներ են:

                                     

7. Տես Նաեւ

  • Մխիթար Գոշի դատաստանագիրք 1184
  • Արթիկ Քրէակատարողական Հիմնարկ
  • Թերապեւտիկ Իրաւաբանութիւն
  • Բանտային այբուբեն
  • Բանտային փոստ
  • Հայաստանի Բանտերու Ցանկ
  • Սթենֆորտի բանտային գիտափորձ
                                     

8. Գրականութիւն

  • Лозовский В. Как выжить и провести время с пользой в тюрьме. Часть 1. - АДЕФ-Украина, 2010. - ISBN 978-966-187-070-2.
  • Էմմա Կոլտման Тюрьмы. Преступление и неудача общества
  • Алексушин Г.В. Об истории тюремной благотворительности
  • Александр Маланкин. В государевых тюрьмах. Развитие института содержания под стражей в дореволюционной России
  • А. Кучинский. Тюремная энциклопедия
  • Н. С. Таганцев. Русское уголовное право. - М.: Наука, 1994. - Т.1.
  • Тюрьма // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. 82 т. и 4 доп. - СПб., 1890 - 1907.
  • С. В. Познышев. Основы пенитенциарной науки. М.: Мысль, 1923. - 342 с. - ISBN 978-5-4460-9535-3.
  • М.Гернет "История царской тюрьмы", Т.4
  • М.Гернет "История царской тюрьмы", Т.3
  • Тюрьмы мира Журнал "Коммерсантъ-Власть" № 28 732 от 23.07.2007
  • Ажиппо В. А.Не зарекайся. Вся правда о тюрьме.
  • МВД России: энциклопедия. М.: Объед. редакция МВД России, "Олма-пресс", 2002.
  • Альманах "Неволя"
  • Старостин Дмитрий. Американский Гулаг: пять лет на звездно-полосатых нарах. - Ультра.Культура, 2005. - ISBN 5-9681-0024-9. воспоминания автора, проведшего пять лет в американской тюрьме.
  • Сайт "Тюрьма и жизнь за решёткой"
  • А. Шапошников. ТЮРЕМНЫЕ БИБЛИОТЕКИ:ИСТОРИЯ И СОВРЕМЕННОСТЬ
  • Арестные дома // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. 82 т. и 4 доп. - СПб., 1890 - 1907.
                                     

9. Արտաքին յղումներ

  • Բանտ Ցանցային իրաւաբանական հանրագիտարան ռուս.
  • Շուշիի բանտ Լրագրողական ուսումնասիրութիւն, 11:11 | Նոյեմբեր 19.2009 | Հասարակութիւն
  • Ուղեցոյց. Կալանաւորուած եւ դատապարտուած անձերու իրաւունքները Հայաստանի մէ
                                     
  • Մոնղոլներու կայսեր Շահ Ճահանի որդիէն Աուրենկզեպնէն, զոր գահի տիրանալու համար բանտ դրած է հօրը Ճարտարապետական կոթողներուն նշանաւորն է Պիպի - Քա - Մաքպարան Ան
  • Ա.պատերազմին 1916 Դեկտ. թուրքերու կողմէ կը փլցուի ճամբան լայնցնելու եւ բանտ մը շինելու պատրուակով Բարեբախտաբար այս փլցուած եկեղեցիին մէկ նկարը քաղած
  • իսկ կը ձերբակալուի անցագիրի հետ կապուած խնդրի մը պատճառով եւ, շուրջ 15 օր բանտ մնալէ ետք, կ արտաքսուի երկրէն Կը վերադառնայ Մարսէյլ, ուրկէ ալ Համպուրկ
  • իսկ Սանդուխտ կոյսը բանտարկել տուաւ: Թադէոս Առաքեալ, որ հրաշքով ազատած էր, բանտ գնաց եւ գաջալերեց Սանդուխտը իր հաւատքին մէջ անդրդրուելու մնալուն համար: Թագաւորը
  • տարածէ եւ փախստական յեղափոխականներ կը պահէ Կեանքին ընթացքին քանի մը անգամ բանտ կը նետուի Հայաստանի հանրապետութեան շրջանին, Նատալիան իր եղբօր հետ կը մնայ
  • բժշկութիւնը կը շարունակէ, մինչեւ իր վերջին ձերբակալումը 1892 Սեպտեմբեր եւ բանտէ բանտ թափառելով 3 տարուան դատավարութեան մը արդիւնքը կ ըլլայ մահապարտութեան վճիռ
  • տակ կը տանին բանտ ընտանիքի ամբողջ ունեցածն ալ կողոպուտի կ ենթարկուի Յաջորդ առաւօտ, քանի մը ոստիկաններ կու գան Իսկուհիի եւ իր գաւկին բանտ տանելու Նոյն
  • հայերուն նախապատրաստած է ինքնապաշտպանութեան 1893 թուականին ձերբակալուած եւ բանտ տարուած է, ուր զինք ձեռբակալողները կոտրած են անոր ոտքը արգիլելու համար անոր
  • Պասթիլը Փարիզի կեդրոնը տեղակայուած միջնադարու բերդ - ամրոց, զինանոց եւ քաղաքական բանտ մըն էր Թէեւ ընդամէնը եօթ բանտարկեալ ունենալուն, անիկա կը համարուէր թագաւորութեան
  • Ազատութեան համար: Զեյթունի վրէժը, հատ. Ա Բ, Կ. Պոլիս, 1911, 960 էջ: Բանտէ բանտ հատ. Ա Ե, Կ. Պոլիս, 1910 1911, 1048 էջ: Իննսունվեց արիւնի մէջէն հատ.
Սապահաթթին Ալի
                                               

Սապահաթթին Ալի

Սապահաթթին Ալի հեղինակ, ուսուցիչ եւ բանաստեղծ: Իր քրական անձնաւորութիւնը իրապաշտ եւ քաղաքացիներու մօտ ինքնադիրի մը նստեցնելով գրութիւններուն մէջ փորձարութիւնները պատմեց եւ իրեն հաջորդող հանրապետութեան շրջանի թրքական քրականութիւնը ազդող անձ մը եղաւ: Տաղլար Վէ Րիւզկարլար 1934 Քուրպաղանըն Սէրէնատը 1937 Էօթէքի Շիիրլէր 1937

Users also searched:

...
...
...