Back

ⓘ Հայաստանի աշխարհագրութիւն




                                               

Հայաստանի Աշխարհագրութիւն

Հայաստանի աշխարհագրութիւն,Հայաստանը ծով ելք չունեցող երկիր է Հարաւ Արեւմտեան Ասիայի մէջ եւ Արեւելեան Եւրոպայի մէջ։ Կը գտնուի Հայկական լեռնաշխարհի հիւսիս-արեւելքը, Սեւ և Կասպից ծովու մէջտեղը, հիւսիսէն եւ արեւելքէն շրջապատուած է Փոքր Կովկասի լեռնաշղթաներով։ Կը սահմանակացնէ Վրաստանի, Ազրպէյճանի, Իրանի, Թուրքիոյ եւ չճանչցուած Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան հետ։

                                               

Թադեւոս Յակոբեան

Յակոբեան ծնած է Լեռնաձոր, Սիւնիքի մարզ: 1940 թուականին, ան աւարտեց Երեւանի Պետական Համալսարանի ԵՊՀ Աշխարհագիտութեան բաժանմունքէն: Ան դարձաւ այդ բաժանմունքին դեկանը 1955-1957 եւ 1963-1965 թուականներուն ընթացքին, որմէ ետք դարձաւ ատենապետը բաժանմունքին 1962 թուականէն 1986 թուական: Իր գործը մեծաւ մասամբ կեդրոնացած էր պատմական աշխարհագրութեան վրայ: Ան գրած է բազմաթիւ գիրքեր:

                                               

Կուր

Կուր գետ, ։ Գետը կը պատկանի Կասպից ծովու աւազանին։ Երկարութիւնը 1.515 քմ է։ Հայկական բարձրաւանդակին կը պատկանի անոր վերին հոսանքը։ Սկիզբ կ՛առնէ Հայկական լեռնաշխարհի Փոքր Կովկասի հարաւ հիւսիսային հրաբխային բարձրաւանդակէն՝ Մեծ Հայքի Տայք նահանգի Արծիան եւ անոր շարունակութիւնը կազմող Մեծրանց լեռներէն, Կող գաւառի Կրիակունք լեռնադաշտէն․ ։ Կուրը կը հոսի դէպի արևմուտք՝ Արտահան, ջրելով համանուն դաշտը, կը դառնայ դէպի հիւսիս՝ Ջաւախք և արևելք՝ Վրաստան, ջրելով Թիֆլիսի դաշտը։ Հոսքը կը շարունակէ դէպի հարաւ-արեւելք՝ Ազրպէյճան։ Կասպից ծովը կը թափի Արաքսին միանալէն ետք։ Անոր հոսքը կը զսպուի երկու ամբարտակն ...

                                               

Տարօն

Ք.Ա. IX-VI դդ. Տարօնը եղած է Հայկական լեռնաշխարհի կազմաւորուած առաջին միասնական պետութեան՝ Ուրարտուի կարեւոր գաւառներէն մէկը, առաջնակարգ դեր խաղցած է անոր տնտեսական, քաղաքական եւ յատկապէս կրօնամշակութային կեանքին մէջ։ Կրօնական աւանդոյթի ուժով, 301–ին քրիստոնէութիւնը պետական կրօն ճանչցած հայ ժողովուրդը մկրտուած է Տարօնի հնամենի սրբատեղիներու մէջ։ Տրդատ Գ. թագաւորի զօրքերը՝ մարտերու ընթացքին, տեւական ընկճած են Տարօնի ընդդիմադիր ուժերը, կործանած հեթանոսական սրբարանները եւ անոնց տեղը հիմնած եկեղեցիներ։ Արքունի հրովարտակով Վահունի քրմապետական տան տիրոյթները տրուած են Գրիգոր Լուսաւորիչի հայրապետ ...

                                               

Ստրաբոն

Ստրաբոն, յոյն պատմիչ եւ աշխարհագրագէտ։ Հեղինակն է "Պատմութիւն" եւ "Աշխարհագրութիւն" երկերուն։ Ստրաբոն ծնած է ազնուական ընտանիքի մը մէջ, Ք. ա. շուրջ 63-ին, Պոնտոսի Ամասիա քաղաքը։ Ուսանած է Նյուսայի եւ Հռոմի ճարտասանական դպրոցներուն մէջ։ Ստացած է փիլիսոփայական կրթութիւն։ Ստրաբոն ճամբորդած է Յունաստան, Փոքր Ասիա, Հայաստան, Իտալիա եւ Եգիպտոս։ Գրած է "Պատմական յիշատակարաններ" ը, որ բաղկացած է 43 գիրքերէ։ Ք.ա. 145 - Ք.ա.127 թուականներու իրադարձութիւններուն մասին պատմող այդ երկէն պատառիկներ հասած են մեզի։ Ք.ա. 7 թուականէն սկսած է գրել իր հռչակաւոր "Աշխարհագրութիւնը", որ շարունակութիւնն է "Պատմակա ...

                                               

Ներսէս Պարսումեան

Ներսէս Պարսումեան Հալէպի Հայկազեան վարժարանի եւ նոր հիմնուած Քարէն Եփփէ ճեմարանի ուսուցիչը: Առաջնորդարանին արաբերէն լեզուով կատարուելիք բոլոր գործերու նուիրական մարդը: Հեղինակն էր նաեւ հայերէն լեզուով աշխարհագրութեան գիրքերու շարքին:

                                               

Հաբանդ

Հաբանդ, գրաբար՝ Միւս Հաբանդ, երբեմն ուղղակի Հաբանդ, գաւառ Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի կազմին մէջ, Կարկառ գետիn աջ ափէն մինչեւ Դիզափայտի լեռները եւ Քիրսի լեռնաշղթայէն մինչեւ Մուխանք դաշտիn արեւմտեան եզերքը։

                                               

Արտազ

Արտազ, գաւառ Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգին կազմին մէջ։ Եղած է Ամատունիներու նախարարական տոհմին ժառանգական տիրոյթը։ Տարածքով մօտաւորապէս կը համապատասխանէ ներկայիս Իրանի Մակու գաւառին։ Ըստ Մովսէս Խորենացիի՝ նախապէս կոչուած է Շաւարշաւան Շաւարշական եւ Ք.Ա. 2-րդ դարու Ա. կէսին Արտազ անուանուած է Ալաններու երկիրին Արտազ Արդոզ, Արդոզական գաւառին անունով, երբ Արտաշէս Ա. այդ տեղը բնակեցուցած է ալան գերիներով։ Արտազով անցած է Արտաշատ-Եկբատան ճամբան։ Արտազին մէջ տեղի ունեցած են հայ-պարսկական զինաբախումներ՝ Աւարայրի ճակատամարտը 451-ին, Ներսեհապատի ճակատամարտը՝ 483-ին ։ Ը. դարու Բ. կէսէն Արտազը դարձած ...

                                               

Հայոց Ձոր

Երուանդունիք, գաւառ Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի կազմին մէջ, Վանայ լիճէն հարաւ-արեւելք, Հայոց ձոր գետի ընդարձակ հովիտէն ներս։

                                               

Կամսար Աւետիսեան

Կամսար Աւետիսեան, Պայազիտ, Մարզուան, Ամասիայի մարզ, Թուրքիա - 24 Հոկտեմբեր 1976, Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն), ուսուցիչ:

                                               

Աղձնիք

Աղձնիք ը, ըստ Մովսէս Խորենացիի "Աշխարհացոյցի", կը հանդիսանար Մեծ Հայքի երրորդ նահանգը։ Ասուրաբաբելական արձանագրութիւններուն մէջ կը յիշատակուի Ալզի, ուրարտական սեպագիր արձանագրութիւններուն մէջ՝ Ալզինի ձեւով։

                                               

Օշական Գիւղ

Օշական, գիւղ Արագածոտնի մարզին մէջ՝ Աշտարակ քաղաքէն 3 քմ. հարաւ-արեւմուտք։ Նախապէս կոչուած է Յուշական, Ուշագան, Ուշական, Օշագան։ Համայնքի մակերեսը կը կազմէ 16.96 քմ², իսկ բնակչութիւնը՝ 5962 մարդ։ Համայնքը սահմանակից է Ոսկեվազ, Աշտարակ, Սասունիկ, Դաշտ համայնքներու վարչական տարածքներուն։

                                     

ⓘ Հայաստանի աշխարհագրութիւն

  • բացի թուաբանութենէն, կ ուսումնասիրէ նաեւ պատմութիւն, բժշկութիւն, աշխարհագրութիւն եւ այլ գիտութիւններ: Ուսումը աւարտելէ ետք, Շիրակացի կը վերադառնայ իր
  • Անահիտ հաճախած է Սորպոն համալսարանը, ուր ուսանած է պատմաբանութիւն եւ աշխարհագրութիւն Ան դասախօս դարձած է բարձրագոյն ընկերային գիտութիւններու դպրոցին մէջ
  • Յակոբեան. Սիւնիքի թագաւորութիւնը, Երեւան 1966 Թ. Խ. Յակոբեան. Հայաստանի պատմական աշխարհագրութիւն Երեւան 1981 Ալիշան, Ղեւոնդ. Սիսական, Վենետիկ 1893 Լալայեան
  • Ազգային պատմութիւն, 1 - 6 - րդ դասարաններ Գիտութիւն, 1 - 6 - րդ դասարաններ Աշխարհագրութիւն 1 - 6 - րդ դասարաններ Ձայնագրութիւն, 1 - 6 - րդ դասարաններ Մանուկը Բնութեան
  • է յիշել Ղուկաս Ինճիճեանի եւ Ստեփանոս Ագոնցի ջանքերով հրատարակուած Աշխարհագրութիւն չորից մասանց աշխարհի գործը 1802 - 1808 թուականներուն լոյս տեսած այս
  • բնակչութեան քանակով ու մշակութային նշանակութեամբ Հայաստանի Հանրապետութեան երկրորդ քաղաքն է, կը գտնուի Հայաստանի հիւսիս - արեւմտեան կողմը Շիրակ մարզին մէջ, Ախուրեան
  • կայսրութեան փլուզման իբրեւ արդիւնք Թուրքիա Արեւելքէն սահմանակից է Վրաստանի, Հայաստանի Ազրպէյճանի եւ Իրանի, Հարաւէն Իրաքի եւ Սուրիոյ, Արեւմուտքէն Յունաստանի
  • համար Օննիկ Սարգիսեան կազմեր է Արագած համահեղինակ Ա. Սիմոնեան եւ Աշխարհագրութիւն դասագիրքերը: Օննիկ Սարգիսեան հեղինակեր է նաև բազմաթիւ պատմուածքներ

Users also searched:

...
...
...